AGNOSTİK MÜSLÜMAN

Agnostisizm nedir?

Eski Yunanca’da gnostos bilinebilen, agnostos ise bilinemez olan demektir. En kısa tanımıyla agnostisizm bilinemezcilik olarak ortaya konur. Fakat genişletildiğinde içine şüpheciliği de alır, tarafsız, bağımsız, ön yargısız görüşü de. Bilginin kanıtlanmış, deneylenmiş, gözlemlenmiş olması gerekir. Metafizik inançlar ise kanıtlanamayacak türlerdendir. Bu açıdan Tanrı inancını ele aldığımızda araştırmayla, arayışla bilinebilir hale gelecek bir inanç olmadığı görülür. Akıl yürütme ile de ispatlanamaz. Dolayısıyla tanrı ve ölüm ötesi, inanç temelinden öte gidemez, bilinemez.

İnsanın bilme yetisi sınırlıdır. Her şeyi gözlemleyemez, deneyleyemez. Güneş’i, Mars’ı teknoloji ölçüsünde inceleyebilir ama teknolojisini ne kadar geliştirse de evrenin ötesini gözlemleyemez, başka evrenler olup olmadığını kanıtlayamaz. Çünkü milyarlarca ışık yılı uzaklıkta neler olduğunu bilmek olanaksızdır. Bu nedenle metafizik inançlar doğrulanamaz ve yanlışlanamaz.

Müslümanlık:

Kur’an’da İbrahim de müslümandır, Musa da, Adem de ve onlar gibi tanrıya inananlar da.

Öyleyse müslümanlığın Muhammed’in peygamber olduğuna inanmakla ilgisi yoktur. Çünkü Ne Musa ne de İbrahim Muhammed’i bilmez. Bu durumda Kur’an’a, Muhammed’e ve emirlerine bağlılık Muhammedîlik olarak tanımlanır, müslümanlık olarak değil. Bundan yola çıkarak Kur’an’a  göre müslümanlığın tek tanrıcılık anlamına geldiğini söyleyebiliriz.

Nitekim Kur’an’daki Galu Bela anlatımına göre önemli olan; “Ben sizin rabbiniz değil miyim?” sorusuna verilen “Galu bela” yanıtının dünyada da veriliyor olmasıdır. Bu bağlamda bir tanrıya inanan her insan, hangi din ve inançta olursa olsun Müslüman görülebilir. Ne var ki Müslümanlık tek tanrıya inanan anlamı yerine, İslam dinine mensup olan anlamında dilimize yerleşmiştir. Buna rağmen başka dinden olanları Müslüman olarak tanımlanamasa da, ülkemiz insanı eğer Allah’a, tanrıya inanıyorsa daha detayına bakılmadan Müslüman olarak görülmelidir.

Bir insan Tanrıya inanabilir ama tanrıya inanmakla beraber dinlere ve içindeki akıldışı, bilimdışı, mantıkdışı anlatımlara inanmak zorunda değildir. O dinin kurucusu, tanrıdan görev aldığını iddia etmiştir ama bu rivayetten öte gitmez. İddia sahibi yalnız kendisidir ve ne kadar inandırıcı söylemler içinde olsa da, öncelikle düşünülmesi gereken bu iddiasının doğru olmadığıdır. Çünkü insanlardaki tanrı inancından yararlanmak isteyenler daima olmuştur, olmaya da devam edecektir.

Hiç kimsenin tanrıyı öne sürerek kendisine inanılmasını talep etme hakkı yoktur. Tanrı, hiç kimse için bir kanıt değildir. “Tanrıya inanmıyor musunuz? Göğü, güneşi, ayı, yıldızları yaratana inanıyorsanız eğer benim söylediklerime, yazdıklarıma da inanın” söylemi temelsizdir, mantıksızdır.

Tanrıya inanmak, tanrıyı öne sürenlerin söylediklerine de inanmayı gerektirmez. Hiçbir insanın böyle bir inanca zorunluluğu da yoktur. Eğer istemişse tanrı, yalnız kendisine inanılmasını istemiştir ki bu da bilinemez. Kendisiyle birlikte ona, buna, şuna inanılmasını istemiş olması mümkün değildir, tanrılık niteliğine aykırıdır. Öyle bir tanrı için, “O halde bu oyunu tersine çevirelim, sen gel tanrılık niteliklerini terk et, insan ol. Bakalım kimin doğruyu söylediğini anlayabilecek misin? denilmesi yanlış olmaz.

İşte bu noktada şunu söyleyebiliriz:  Tanrıya inanan her insan, her Müslüman muhakkak şekilde agnostik niteliklere de sahip olmalı, din zincirlerinden kurtulmalı, özgürce düşünebilmeli ve sorgulayabilmelidir. Hele mezhep, tarikat ve cemaat bağlantıları, dini bağlılıktan çok daha aşırı ölçüde insanı iman kölesi haline getirebilmektedir. Buralara dahil olan insanların düşünce alanları daralmakta, beyinleri belli inançların mahkumu haline gelmektedir. Tabi bu bağımlılık, kendisine ve çevresine yaşamı zehir etmektedir. Bırakın kendi dininden olmayanları, kendi cemaatinden olmayanları bile kafir ve düşman gibi görecek bir radikal yapıya itilmektedir.

Ülkemiz Müslümanlarının önemli bir bölümü dini ve Kur’an’ı yeterince bilmemekte, kulaktan duyduklarıyla, aileden gördükleriyle dini yaşamaktadır.  Bu insanların yaşamlarında dinle bağdaşmayan birçok gelenek ve kültür bulunmakta, hem bu kültürünü sürdürmekte, hem de dine uyum sağlamaya çalışmaktadır. Mezhep ve cemaatlerin zihniyetiyle hareket edip bu insanların tümünü İslam dışı görmek ülkemizin, halkımızın birliğine-bütünlüğüne büyük zarar vermek demektir.

Geçmiş tarihimiz bu yönde acı olaylarla doludur. Baskı görmesi gerekenler, kontrol altında tutulması gerekenler farklı kültürlere sahip Anadolu insanımız değil, onları tek tipleştirmeye çalışan gerici teokratik zihniyetlerdir.

Agnostik Müslümanlık:

Bir insan, tanrı inancının kanıtlanamaz ve doğruluğunun yanlışlığının bilinemez olduğu düşünüyorsa, dinlere ve kutsal olduğuna inanılan kitaplara şüpheci ve sorgulayıcı yaklaşıyorsa, içlerinden kimisini doğru buluyor ama bir kısmını da bilime, çağdaş medeni yasalara ve modern yaşama ters buluyorsa  agnostik demektir. Tanrıya inanıyor ama İslam hakkında şüpheler taşıyorsa, peygamberin, vahyin doğruluğunun kanıtlanamayacağını ve 1400 yıl önce söylenmiş olanları bugün aynen tatbik etmeye kalkışmanın doğru olmadığı görüşündeyse ona “ agnostik Müslüman” diyebiliriz.

Panteist Müslümanlık:

Panteist evrenin ezelden beri varolduğuna inanmaz. Evrenin evrimine inanır. Evrenin evriminin başlangıcında tanrı vardır ve tanrı her şeyin, evrenin ve tüm varlıkların kaynağıdır, cevheridir. Her şey ondan türemiştir. Tanrı evrenin her zerresine nüfuz etmiş,  evrenin ruhu haline dönüşmüştür. Tüm damlaların okyanusa kavuşması gibi evrenin tüm zerreleri de neticede birleşecek tekrar tanrıya dönüşecektir ve ardından yine evren ve yaşam şeklinde çark dönecektir.

Bu düşünce ve inançta olan bir panteist, felsefesini İslam Tasavvufuyla  birleştirdiğinde dünyadaki diğer panteistlerden farklı bir niteliğe sahip olur ki bunun en doğru isimlendirmesi  panteist Müslümanlıktır.

Agnostik Müslümanlar ifade özgürlüğünün öncüleri olmalıdır.

Agnostik Müslüman” ya da “Panteist Müslüman” isimlendirmesi sanalda pek gerekmeyebilir.  Ama reelde bu tür isimlendirme yapmaktan çekinilmemeli, espri ile de olsa “Ben agnostik müslümanım” denilebilmelidir. Çünkü “müslümanım” demekten başka bir isimlendirmeye hoşgörü ile bakmayan bir toplumun farklı isimlendirmelere alışması ve bunun doğallığını kabullenmesi  gerekir. Gazetelerde yazarlar, tv’lerde yorumcular, tartışmacılar sırası geldiğinde “agnostik Müslüman” ifadesini rahatça kullanabilmeli, “o nasıl Müslümanlıkmış?” diyenlere dindeki birçok konuya agnostik baktığını söyleyebilmelidir. Bu sayede zaman içinde gerçek agnostikler ve ateistler de kimseden etkilenmeden inanç kimliklerini ifade edebilirler belki.